Tháng 7 âm lịch là tháng vô cùng đặc biệt trong văn hóa phương Đông với ngày lễ đặc biệt là Rằm tháng 7 – Lễ Vu Lan. Rằm tháng 7 là dịp để con cháu thể hiện sự tri ân, báo hiếu với ông bà, cha mẹ, tổ tiên và giáo dục con cái về đạo lý uống nước nhớ nguồn của dân tộc.

Lễ Vu Lan – Rằm tháng 7 là ngày gì?

Rằm tháng 7 theo phong tục Á Đông là ngày xá tội vong nhân với nghi lễ cúng cô hồn. Ngày này có nguồn gốc từ Đạo giáo thời Đông Hán của Trung Quốc với quan niệm đầu tháng 7 cánh cửa địa ngục sẽ được mở ra để các cô hồn không nhà cửa, không nơi nương tựa, không có người thân thờ cúng… có cơ hội lên dương thế để nhận sự cúng tế của người trần gian và cơ hội thoát sanh về cảnh giới an lạc.

Lễ cúng cô hồn ở Việt Nam được gọi là Tết Trung Nguyên diễn ra vào ngày 15 tháng 7 âm lịch. Nghi lễ thường được tổ chức ở chùa trước sau đó cúng ở nhà và thường làm vào ban ngày. Khi cúng xong gạo và thức ăn nhỏ sẽ được ném về nhiều hướng để phân phát cho các cô hồn.

Theo quan niệm dân gian nhiều nơi thì tháng 7 âm gọi là “tháng cô hồn” với hàm y không được may mắn lắm. Bởi vậy họ thường ăn chay và làm việc thiện. Nhiều người không muốn quyết định các việc lớn trong tháng này như xây nhà, mua xe… Tuy nhiên đây chỉ là vấn đề của quan niệm, bởi làm thiện thì lúc nào cũng là việc nên làm, và rất nhiều doanh nhân lại nghĩ đây là thời điểm để họ khởi động công việc chuẩn bị hàng bán tết.

Nguồn gốc và ý nghĩa của ngày Lễ Vu Lan

Rằm tháng 7 với người Á Đông còn được gọi là ngày Lễ Vu Lan. Đây là dịp để con cháu tìm về nguồn cội, thể hiện lòng biết ơn, hiếu kính với ông bà, tổ tiên, giáo dục con cái điều hay lẽ phải.

Nguồn gốc Lễ Vu Lan bắt đầu từ sự tích Đại đệ tử của Đức Phật Thích Ca là ngài Mục Kiền Liên đã đại hiếu cứu mẹ mình ra khỏi kiếp ngạ quỷ. Sau khi tu luyện được thần thông. Mục Kiền Liên đã dùng tuệ nhãn của mình để tìm kiếm mẹ khắp nơi trong trời đất, cuối cùng ngài đã tìm được mẹ đang đọa nơi địa ngục bởi những nghiệp xấu mà bà đã gây ra nơi dương thế.

Mục Kiền Liên trông thấy mẹ bị đói khát khổ sở chỉ còn da bọc xương, tóc tai bù xù. Ngài thấy đau xót vô cùng và ngài đem bát cơm dâng mẹ ăn cho đỡ đói. Thế nhưng vì Tham – Sân – Si vẫn còn quá nặng nên mẹ của ông đã dùng tay che bát cơm lại không cho những cô hồn khác đến ăn. Vì vậy khi thức ăn được đưa lên miệng bỗng hóa thành lửa đỏ, không thể ăn được.

Dù thần thông đến đâu nhưng Mục Kiền Liên vẫn vô cùng đau xót vì không thể cứu được mẹ. Cuối cùng ngài phải nhờ đến sự giúp đỡ của Đức Thế Tôn. Đức Phật đã chỉ cách dùng hợp lực của chư tăng mười phương vào ngày 15 tháng 7 âm lịch sắm sửa lễ cùng dường Tam Bảo để lấy phước cứu mẹ.

Kể từ đó, ngày 15 tháng 7 âm lịch hàng năm đã trở thành ngày Lễ Vu Lan để thể hiện sự tri ân hiếu kính với đấng sinh thành.

Ý ngĩa ngày Lễ Vu Lan và bông hồng cài áo

Ngày nay, không chỉ là trong Phật giáo mà trong mỗi người dân Việt ngày Lễ Vu Lan đều rất thiêng liêng. Là dịp để con cháu sống chậm lại sau những bộn bề kinh tế, hướng về gia đình, tổ tiên. Thể hiện lòng biết ơn thành kính với ông bà, cha mẹ. Lễ Vu Lan nhắc nhở chúng ta không quên công ơn dưỡng dục, sinh thành của tổ tiên, và những người may mắn hơn có cha có mẹ còn đang sống hãy thể hiện sự hiểu kính của mình ngay hiện tại, Không chờ đến kiếp sau.

Một trong những nghi thức quan trọng trong ngày Lễ Vu Lan là Bông Hồng Cài áo bên ngực trái. Nghi thức trên bắt nguồn từ tác phẩm của Thiền sư Thích Nhất Hạnh mang tên “Bông hồng cài áo” viết năm 1962. Bông hoa hồng thơm ngát thể hiện sự biết ơn, thành kính của mỗi người  con với cha mẹ.

Trong ngày Lễ Vu Lan mỗi người sẽ cài lên ngực mình một cành hoa hồng với màu sắc khác nhau. Ý nghĩa của các màu sắc ấy là:

Bông hồng đỏ: Sẽ cài cho những phật tử may mắn còn đủ cha mẹ trên đời, thể hiện sự biết ơn sinh thành dưỡng dục của con cái dành cho những cha mẹ – Những vị phật tại thế. Những người con tự nhắc nhở mình biết ơn sự may mắn đó, hay luân hiểu kính, trân trọng những tháng ngày quý giá còn được ở bên mẹ cha!

Bông hoa màu hồng: Được cài cho những người chỉ còn mẹ hoặc chỉ còn cha. Bông hoa nhắc nhở người phật tử càng phải biết trân quý bấc phụ mẫu còn tại thế. Phải biết trân quý, gìn giữ nhất khi còn có thể

Bông hồng trắng: Là màu của ký ức, được cài lên áo cho những phật tử đã không còn cả cha và mẹ. Tất cả hình bóng của bậc phụ mẫu chỉ còn lại trong ký ức. Bông hồng trắng nhắc nhỏ mỗi người con phải sống cho thật tốt, sống cho phải với lương tâm để không phụ công dưỡng dục cả cha mẹ, tổ tiên.

Bông hồng vàng: được cài lên áo cho những tăng ni, tu sĩ thể hiện nghĩa cử cao đẹp của họ đã phải từ bỏ hạnh phúc gia đình nhỏ để đi theo con đường xuất gia, hướng đến một sự giải thoát cho tất cả chúng sinh.

Những việc nên làm trong dịp Lễ Vu Lan

1. Cúng dường ông bà và tổ tiên: Trong ngày Vu Lan, cúng dường ông bà và tổ tiên là hoạt động truyền thống của người Việt. Việc này thể hiện sự kính trọng và tri ân đến công ơn của tổ tiên, cầu nguyện cho họ được siêu thoát và hưởng phúc.

2. Thăm mộ và trả lễ đáng mến: Ngày Vu Lan là thời điểm thích hợp để thăm mộ và trả lễ cho những người đã khuất. Từ việc chùa cúng đơn giản đến việc làm lễ cầu siêu, đều là những việc làm thiêng liêng và đáng mến trong dịp này.

3. Thực hiện các công việc từ thiện: Ngày Vu Lan là cơ hội để thể hiện lòng từ thiện và bố thí trong tâm hồn. Bằng việc cống hiến thời gian, tiền bạc hoặc đồ đạc hỗ trợ cho những hoàn cảnh khó khăn, chúng ta có thể góp phần làm đẹp thêm cuộc sống của người khác và cầu nguyện cho sự an lành của họ.

4. Dành thời gian bên gia đình: Ngày Vu Lan là dịp để gia đình sum họp, đoàn tụ. Dành thời gian bên gia đình, chia sẻ những cảm xúc và kỷ niệm về ông bà, cha mẹ đã mất, giúp tăng cường tình cảm và hiểu biết lẫn nhau.

5. Lắng nghe giảng đạo và học hỏi triết lý: Nhiều ngôi chùa và đền miếu thường tổ chức các buổi lễ Vu Lan với các bài giảng đạo và diễn đọc kinh phật. Ngày này, chúng ta có thể lắng nghe những bài giảng đạo ý nghĩa, học hỏi triết lý sống, rèn luyện tâm hồn và cải thiện đạo đức.

6. Thực hiện những việc lành mừng ngày Vu Lan: Nhân ngày Vu Lan, hãy cố gắng thực hiện những việc lành như không giết, không ăn thịt, không làm điều ác để thể hiện lòng từ bi và lòng biết ơn đối với mọi sự sống.

7. Nhớ về tình yêu thương và hậu phước của cha mẹ: Cuối cùng, hãy nhớ về tình yêu thương, sự chăm sóc và hậu phước của cha mẹ, ông bà đã từng dành cho chúng ta. Dù họ không còn ở bên cạnh, nhưng nhớ về họ và biết ơn công ơn của họ sẽ giúp chúng ta sống trân trọng và đối xử tốt với những người thân yêu xung quanh.

Vừa rồi Bồ Đề đã cùng các bạn tìm hiểu rõ rằm tháng 7, Lễ Vu Lan là ngày gì và ý nghĩa quan trọng của ngày lễ này trong nền văn hóa Á Đông, tìm hiểu ý nghĩa màu sấc bông hồng cài áo trong dịp Lễ Vu Lan. Chúc các bạn các những giây phút an yên, hạnh phúc bên gia đình!